ԴԱԺԱՆ ԳԱՐՈՒՆ ԿԱՄ ՉԾԱՂԿԱԾ ԳԱՐՈՒՆ․․․

       Ասում են գարունը սկիզբ է ամեն ինչի՝  կյանքի, ծիծաղի ու բերկրանքի: Հետո ասում են, թե ցավ ունես՝ գարնանը կբուժվես:

       Ասում են

       Բայց չեմ հավատումԵվ ինչպե±ս հավատամ, երբ այն գարնանամուտին ես հակառակի ականատեսը եղա…

       Ախ չե±ք հավատում, թե այդ ինչպե±ս է, որ գարունը ցավ է սփռում ու ոչ թե սպեղանի դնում

       Լավ, մի բան պատմեմ ձեզ, որից հետո ինքներդ դատեք…

 

Մի քանի տարի առաջ էր: Նորափթիթ մի գարուն աղջնակ, ձյունից էլ ճերմակ իր հարսնաշորի մեջ կարծես իր գերող ժպիտով ուզում էր հմայել բոլորին ու հավերժ դաճվել նրանց հուշերում: Իր գեղեցկադեմ փեսացուի հետ քայլեց դեպ եկեղեցի: Ու եկեղեցու զանգերի ներքո հնչեց Տեր հոր ձայնը.

-Որդյակ իմ հարս, մինչ ի մահ հնազա±նդ ես քո ամուսնուն:

-Հնազանդ եմ,-հնչեց գեղանի հարսնացուի հեզիկ ձայնն ու արձագանք տվեց եկեղեցու պատերի ներսում:

-Որդյակ իմ փեսա, մինչ ի մահ տե±ր ես քո կնոջը,-կրկին հնչեց Տեր հոր ձայնը:

-Տե՛ր եմ,-խրոխտ ու թավ ձայնով ասաց փեսան:

Եվ հաջորդեց «Տեր ողորմեա»-ն: Թվում էր Աստված բարեհաճ է այս նորափթիթ գարուն հարսի ու փեսայի հանդեպ: Թվում էր մի ողջ կյանք կա նրանց առջևում, որ նոր պիտի ծլեն, ծաղկեն, ծիլեր տան ու շիվեր արձակեն…

 

«Տեր ողորմեա»-ից հետո հնչեց դհոլ-զուռնան և հարսանեկան խնջույքը մտավ իր հունի մեջ…

Պարում էին բոլորը՝ ահել, թե ջահել, կենացներ էին ասում համատարած… Ո±վ չէր ուրախանա, չէ± որ ստեղծվում էր մի նոր ընտանիք… Հատկապես, երբ փեսան մանկուց անմայր էր մեծացել… Թվում էր հիմա կինը որոշ չափով կլրացնի այդ բացը…

Եվ այստեղ էր, որ պիտի թամադան հնչեցներ մի կենաց.

-Հնչի’ր շեփոր, փչի’ր զուռնա, զարգի’ր թմբուկ, ով դու՝ փեսա, ծափերովդ քո հարսնացուին պարի կանչիր, իսկ դու՝ հարսնաքողով գեղափթիթ դիցուհի, պար արի հեզաճկուն ու նազանի, քանզի ձեր հարսանիքն է այսօր ու դուք պիտի խայտաք օվկիան դառած ձեր երջանկությունից…

Եվ հարսանիքից հետո հարսանքավորը հանգստացավ. ով գինովցած էր՝ գինովությունը մեղմացավ, ով պար գալուց հոգնած էր՝ նա ևս հանգիստ տվեց իր հոգնած ոտքերին:

Իսկ մեր հարսն ու փեսան հրաժեշտ տալով բոլորին՝ մեկնեցին իրենց կյանքը կառուցելու իրենց երջանկության օթյակում՝ բոլորից հեռու, մի գողտրիկ վայրում:

Ի±նչ իմանային բոլորը, որ վերջին հրաժեշտն էր… Ի±նչ իմանային հենց իրենք՝ այս նորաբողբոջ նորելուկ գարուն հարսն ու փեսան, որ համատեղ քառասուն օրվա կյանք ունեն… Եվ կրկին իրարից անբաժան, ուղիղ քառասուներորդ օրը միասին իջնելու են գերեզման…

Դե՛, ընթերցող, թե կարող ես դիմացիր ու ընթերցումդ շարունակիր…

Կյանքն անցավ իր միապաղաղ հունին: Ոտք դրեցինք գարնան շեմին ու թվաց գարունը ամենափրկիչ սպեղանի ու դեղ է մարդկանց համար: Որ իր արևի տաք շնչով և կենարար ուժով հույս ու ուժ կտա մարդկանց ապրելու:

Սակայն…

Գարնան ուղիղ չորրորդ օրն էր, բոթը խուժեց տնից տուն ու գուժեց մի նենգ լուր՝ այն հարսն ու փեսան գիշերվա կեսին, քնած լինելով, այրվել ու մոխրացել են իրենց իսկ տանը…

Դե եկ, մարդ Աստծո ու մի խենթանա…

Ոռնաց մայրն աղջկա, հայրը գլուխն առավ ափերի մեջ, իսկ տղայի հայրը դողաց անկարողութունից, որ իր որբ որդուն առանց մոր պահել մեծացրել էր, սակայն չկարողացավ պաշտպանել բնության աղետից…

 

Եվ դաժան է բնությունը մարդուց առավել…

Նրանց հուղարկավորության նախորեին տղայի ծննդյան օրն էր, լրանալու էր նրա քսանհինգերորդ գարունը, իսկ աղջիկն ընդամենը քսան գարուն էր ապրել:

Ու ականջիս կարծես հեռվից լսելի է նրանց հարսանիքի օրը եկեղեցում Տեր հոր խոսքերը.

-Որդյակ իմ հարս, մինչ ի մահ հնազա±նդ ես քո ամուսնուն:

-Հնազանդ եմ,-հնչեց գեղանի հարսնացուի հեզիկ ձայնն ու արձագանք տվեց եկեղեցու պատերի ներսում:

-Որդյակ իմ փեսա,  մինչ ի մահ տե±ր ես քո կնոջը,-կրկին հնչեց Տեր հոր ձայնը:

-Տե՛ր եմ,-խրոխտ ու թավ ձայնով ասաց փեսան:

Եվ միգուցե նրանք Աստծո տաճարում իրենց տված երդումն ընկալել էին ուղիղ ու անմիջկան իմաստով, ու դրա համար էլ չուզեցին խախտել այդ երդումը և բառի բուն իմաստով մինչ ի մահ մնացին միմյանց հնազանդ ու տեր… Ապա միասին էլ թաղվեցին նույն գերեզմանում:

Այստեղ մի պահ հիշեցի Հ. Թումանյանի «Անուշ»-ին, որ խելագարված երգում էր.

«…Ինձ էլ թաղեք նրա գերեզմանում…»:

Դե, եթե կարող ես, սիրելի ընթերցող, դիմացիր… Հացի փոխարեն երակներդ մի’ կրծիր, իսկ ջրի փոխարեն արցունքդ ու արյունդ մի’ խմիր և շուրթերդ էլ մի’ արյունոտիր…

-Քսան տարի և քսանհինգ գարուն… Այդ ե±րբ… Ինչ արագ անցան տարիները: Այո’, անցան տարիները նրանց անհոգ կյանքի: Նրանք անցան նորաբաց բուրմունքի նման, խենթ դարերի պես: Եվ անցան անդարձ, գնացին տարիները նրանց: Ու հիմա հետ ենք նայում` դատարկ չի± եղել արդյոք նրանց ճամփան: Նրանց անցած ճամփան հարուստ էր իրենց արցունքներով և ժպիտներով, այն հարուստ էր նաև կյանք-առեղծվածով ու գարուններով: Իսկ ինչով են գարունները հարուստ:

 

Հույսով, հավատով ու սիրով մաքուր: Եվ գարունների հետ նրանք մեծացան և դարձան քսան ու քսանհինգ տարեկան: Ուրեմն քսան, ապա քսանհինգ գարուննե±ր: Այո’, և դրա հետ պատանեկություն ու երիտասարդություն այնքան թանկ ու անգին, որ անցան անդարձ, բայց ախր գարունն ինչպես էլ լինի, չէ± որ այն սկիզբ է, որոտ ու շառաչ… Գարունը միակ խենթուկ ժպիտն է… Այն հրաշք քնքշանքն է ծաղկի, որ դուրս է գալիս քարերի տակից… Եվ ինչպե±ս գարունը կարող է լինել քսաներորդ, կամ քսանհինգերորդ, երբ այն սկիզբ է լոք: Իսկ ինչի± սկիզբ: Սկիզբ ամեն ինչի՝ հեքիաթի, երազի, կյանքի… Քսան ու քսանհինգ  տարիները գարնանն էին նման, որ գուցե սկիզբն էր հույսի, սիրո, հավատի ու երազանքի…

Սկիզբն էր կյանքի…

Քսան գարուն… Քսանհինգ տարի…

Սակայն… Մոխրացան ու հոդս ցնդեցին այդ գարունները դառնալով անհույս աշուն և խորը ձմեռ, ու այլևս գարնան հույսի նշույլ էլ չկա…

Դե եկ այսքանից հետո ասա, որ գարունը ցավ է բուժում կամ այն սկիզբ է հեքիաթի, երազի, կյանքի․․․․

 Նյութը     ՄաՏիՆա Մարինե Մանուկյանի

 

Anik Margaryan

Քաղաքագետ, ասպիրանտ ու պարզապես հետաքրքրասեր մեկն, ով ուզում է իր իմացած ինֆորմացիայով կիսվել նաև ուրիշների հետ

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *